Samochód elektryczny (BEV) jedzie wyłącznie na prądzie zmagazynowanym w baterii trakcyjnej. Nie ma silnika spalinowego, zbiornika paliwa ani wydechu. Zasada działania jest prosta, ale kilka elementów jest dla kierowcy nowych, dlatego warto je poznać, zanim zacznie się rozmowa o zasięgu czy ładowaniu.
Z czego składa się napęd
Energia jest przechowywana w baterii trakcyjnej, czyli dużym pakiecie ogniw pracującym w układzie wysokiego napięcia (HV). Bateria daje prąd stały. Za jego przetworzenie odpowiada elektronika mocy, w której kluczową rolę pełni falownik: zamienia prąd stały na przemienny, gdy silnik tego wymaga, i reguluje, ile energii trafia do silnika. To on reaguje na to, jak mocno naciskasz pedał przyspieszenia.
Silnik elektryczny zamienia energię elektryczną na ruch obrotowy kół. Ma znacznie mniej ruchomych części niż silnik spalinowy i potrafi oddać moment obrotowy już od niskich obrotów, dlatego elektryki ruszają płynnie. Napęd przenosi na koła przekładnia, w większości aut jednobiegowa, bo silnik elektryczny pracuje w szerokim zakresie obrotów i nie potrzebuje wielu przełożeń.
Ładowanie, rekuperacja i ogrzewanie
Gniazdo ładowania łączy auto z zewnętrznym źródłem prądu. Ze zwykłego gniazdka lub ładowarki AC płynie prąd przemienny, który ładowarka pokładowa w aucie zamienia na prąd stały dla baterii. Na szybkich stacjach prądu stałego (DC) ta zamiana odbywa się w samej stacji. Szczegóły są w artykule o ładowaniu AC i DC. Dodatkowo przetwornica DC/DC obniża napięcie z baterii trakcyjnej do niskiego, potrzebnego dla oświetlenia, multimediów i elektroniki, a auto ma też zwykły akumulator pomocniczy.
Rekuperacja (odzysk energii) działa tak, że podczas zwalniania silnik pracuje jak generator i oddaje część energii z powrotem do baterii. Przy jeździe po mieście, gdzie często się zwalnia, jest to zauważalne, a klasyczne hamulce są często mniej obciążone. Odzysk nie jest jednak magazynem bez strat: oddaje tylko część energii, którą wcześniej zużyto na rozpędzenie auta.
Osobna sprawa to ogrzewanie wnętrza. W aucie spalinowym korzysta się z ciepła odpadowego silnika, a w elektryku ciepło trzeba wytworzyć z prądu. Robi to grzałka elektryczna albo pompa ciepła, czyli urządzenie przenoszące ciepło, które w większości warunków jest sprawniejsze od zwykłej grzałki. Układ termiczny dba też o odpowiednią temperaturę baterii i elektroniki. Zużycie energii na ogrzewanie i klimatyzację wpływa na zasięg, o czym piszemy w artykule o zasięgu.
Co jest prostsze, a co inne niż w aucie spalinowym
- Prostsze: brak oleju silnikowego, rozrządu, sprzęgła, układu wydechowego i skrzyni z wieloma biegami, a więc mniej elementów podlegających typowej eksploatacji silnika spalinowego.
- Inne: układ wysokiego napięcia, bateria trakcyjna jako kluczowy podzespół, ładowanie planowane z wyprzedzeniem oraz większy wpływ temperatury na zużycie energii.
- Bez zmian: zawieszenie, hamulce, opony, układ kierowniczy i klimatyzacja nadal wymagają przeglądów i dobrego stanu technicznego.
Co z tego wynika. Elektryk jest technicznie prostszy w mechanice napędu, ale to nie znaczy, że wymaga mniej uwagi: inaczej niż w spalinowym, kluczowe są bateria, ładowanie i układ HV. Prace przy układzie wysokiego napięcia to zadanie dla wykwalifikowanego serwisu. Jeśli chcesz zapytać o swoje auto, napisz do nas: LuCars Mazury w Mrągowie zajmuje się także serwisem aut elektrycznych i hybrydowych. Więcej o stanie baterii przeczytasz w artykule o baterii trakcyjnej.
Źródła
- Alternative Fuels Data Center (US DOE): jak działają samochody elektryczne (otwiera się w nowej karcie)
- Alternative Fuels Data Center (US DOE): jak działają hybrydy (rekuperacja) (otwiera się w nowej karcie)
- US EPA: podstawy ładowania pojazdów elektrycznych (otwiera się w nowej karcie)
- FuelEconomy.gov: samochody elektryczne (otwiera się w nowej karcie)
- Energy.gov: zimowe przygotowanie samochodu elektrycznego (pompa ciepła) (otwiera się w nowej karcie)