Bateria trakcyjna to najważniejszy podzespół samochodu elektrycznego: magazynuje energię, od niej zależy zasięg i to jej stanu dotyczy większość pytań przy zakupie używanego auta. Poniżej omawiamy podstawy bez wchodzenia w szczegóły konstrukcji.
Pojemność i chemie ogniw
Pojemność baterii podaje się w kilowatogodzinach (kWh). Można ją porównać do wielkości zbiornika paliwa: im większa, tym więcej energii mieści. Producenci często podają pojemność całkowitą i użyteczną (tę, z której faktycznie korzysta kierowca), więc przy porównaniach trzeba sprawdzić, o którą chodzi. Ile kilometrów da się przejechać na jednej baterii, zależy też od zużycia energii przez auto, o czym piszemy w artykule o zasięgu.
W bateriach stosuje się kilka chemii ogniw litowo-jonowych. Dwie często omawiane to NMC (tlenek niklu, manganu i kobaltu) oraz LFP (fosforan żelazowo-litowy). Według opracowań technicznych NMC ma wyższą gęstość energii (rzędu 150 do 220 Wh/kg), a LFP niższą (rzędu 90 do 120 Wh/kg), za to odznacza się dużą liczbą cykli ładowania i stabilnością termiczną. Obie mają swoje zalety i zastosowania, a o wyborze decyduje konstrukcja konkretnego modelu.
Starzenie i stan zdrowia baterii (SoH)
Każda bateria z czasem traci część pojemności. Stan zdrowia baterii (SoH, ang. state of health) to w uproszczeniu stosunek jej obecnej pojemności do pojemności pierwotnej, wyrażony w procentach. Amerykański Departament Energii wskazuje, że bateria samochodu elektrycznego może pod koniec życia pojazdu mieć jeszcze co najmniej 70 proc. początkowej pojemności. Analiza firmy Geotab, obejmująca ponad 22 tysiące aut, wykazała średnią utratę pojemności około 2,3 proc. rocznie, przy czym wynik zależy od modelu, klimatu i sposobu użytkowania.
Co przyspiesza zużycie, a co je spowalnia:
- Częste szybkie ładowanie dużą mocą: w danych Geotab auta ładowane często mocą powyżej 100 kW traciły pojemność szybciej (3,0 proc. rocznie wobec 1,5 proc. przy ładowaniu małą mocą). Na co dzień lepiej korzystać z ładowania AC, a szybkiej ładowarki używać w trasie.
- Długie przebywanie przy skrajnych poziomach naładowania: trzymanie baterii długo na 100 proc., zwłaszcza w wysokiej temperaturze, i dopuszczanie do rozładowania bliskiego zera szybciej ją zużywa. Okazjonalne ładowanie do 100 proc. przed daleką trasą jest zwykle akceptowalne. W codziennej jeździe warto zostawiać zapas i sprawdzić zalecenia producenta w instrukcji.
- Wysoka temperatura: w danych Geotab w gorącym klimacie bateria traciła pojemność o około 0,4 punktu procentowego rocznie szybciej niż w łagodnym.
Gwarancja i diagnostyka
Według amerykańskiego Departamentu Energii wielu producentów daje na baterie trakcyjne gwarancję rzędu 8 lat lub 100 tysięcy mil (około 160 tysięcy km). Warunki różnią się w zależności od marki i modelu, a gwarancja bywa powiązana z minimalnym poziomem pojemności baterii. Dokładne warunki znajdziesz w książce serwisowej i umowie kupna.
Stan baterii można sprawdzić w serwisie. Diagnostyka polega na odczytaniu danych z układu zarządzania baterią: pojemności, napięć modułów i błędów. Takie badanie, a tym bardziej wszelkie prace przy baterii, to zadanie dla wykwalifikowanego serwisu, bo bateria trakcyjna pracuje w układzie wysokiego napięcia (HV).
Co z tego wynika. Bateria zużywa się powoli i w dużej mierze przewidywalnie, a większość korzyści daje zwykła ostrożność: ładowanie AC na co dzień, unikanie postoju przy 100 proc. i przy bliskim zeru poziomie naładowania, a przy zakupie używanego auta sprawdzenie SoH. Jeśli chcesz sprawdzić baterię swojego auta albo przed zakupem, napisz do nas w sprawie diagnostyki. Przy okazji zobacz, jak różni się ładowanie AC i DC.
Źródła
- Alternative Fuels Data Center (US DOE): baterie samochodów elektrycznych (otwiera się w nowej karcie)
- Alternative Fuels Data Center (US DOE): serwis i gwarancja baterii (otwiera się w nowej karcie)
- Geotab: degradacja baterii pojazdów elektrycznych (otwiera się w nowej karcie)
- Battery University: typy baterii litowo-jonowych (NMC, LFP) (otwiera się w nowej karcie)
- Battery University: jak wydłużyć życie baterii litowych (otwiera się w nowej karcie)