Historia samochodów elektrycznych nie toczyła się tylko na drogach Ziemi. W 1971 roku pojazd z napędem elektrycznym wyjechał na powierzchnię Księżyca. Ten krok osi czasu pokazuje, jak wyglądał układ zasilania i napędu w pojeździe, który musiał działać bez stacji paliw, warsztatu i atmosfery.
Łazik z misji Apollo 15
Lunar Roving Vehicle (LRV), czyli księżycowy pojazd łazikowy, został rozłożony na powierzchni Księżyca 31 lipca 1971 roku podczas misji Apollo 15. Według opisów NASA był to pierwszy przypadek użycia takiego pojazdu na Księżycu. Łazik woził dwóch astronautów i ich sprzęt, dzięki czemu mogli oddalać się od lądownika dalej, niż pozwalał marsz na własnych nogach. Załoga Apollo 15 odbyła trzy wyprawy i przejechała łącznie 27,8 km w czasie jazdy 3 godzin i 26 minut. Największa osiągnięta prędkość wyniosła około 12 km/h. Pojazd użyto też podczas misji Apollo 16 i Apollo 17. Według NASA załoga Apollo 16 przejechała łącznie 26,7 km, a Apollo 17 aż 35,9 km. Największa odległość od lądownika wyniosła 5,0 km w misji Apollo 15, 4,5 km w Apollo 16 i 7,6 km w Apollo 17. Za każdym razem łazik zabierał astronautów dalej, niż dotarliby pieszo.
Jak działał napęd
- Zasilanie: dwie baterie srebrowo-cynkowe o napięciu 36 V z elektrolitem z wodorotlenku potasu. Były to ogniwa jednorazowe, niemożliwe do ponownego naładowania.
- Silniki: każde z czterech kół miało własny silnik prądu stałego o mocy 0,25 KM (około 190 W) przy 10 000 obr/min. Obroty zmniejszała przekładnia o przełożeniu 80:1.
- Skręcanie i hamowanie: za skręt odpowiadały osobne silniki elektryczne, a każde koło miało własny hamulec mechaniczny.
Z tej samej pary baterii zasilano napęd, układ kierowniczy i gniazda dla sprzętu pokładowego. Ciekawostką jest to, że napęd rozdzielono na cztery niezależne silniki przy kołach i dodano przekładnie redukcyjne, zamiast prowadzić moc jednym wałem. Łazik miał masę około 210 kg i został opracowany w 17 miesięcy.
Dlaczego to nie jest zwykły samochód
Łazik nie służył do jazdy po drogach i jechał wolno. Zasób energii był policzony na zaplanowane wyprawy, bo baterii nie dało się naładować z sieci. Współczesne samochody elektryczne (BEV) mają baterie trakcyjne ładowane wiele razy, ale podstawowy układ jest podobny: bateria, silnik elektryczny i elektronika sterująca. Nie należy jednak porównywać parametrów łazika z autem osobowym, bo pracowały w zupełnie innych zadaniach.
Co z tego wynika
Łazik pokazał, że napęd elektryczny można zbudować prosto i niezawodnie tam, gdzie liczy się mała liczba ruchomych części. W dzisiejszych samochodach elektrycznych odpowiada za to układ wysokiego napięcia (HV), którego naprawy to zadanie dla wykwalifikowanego serwisu. Jeśli chcesz zrozumieć, jak to działa w aucie na co dzień, zajrzyj do artykułu jak działa samochód elektryczny, a przykłady z warsztatu zobaczysz na kanale LuCars EV TV.